Megalityczne budowle, średniowieczne lochy i jaskinia czarodziejki Kalipso - czyż można się jeszcze dziwić, że dla niektórych Malta jest wyspą mityczną? Wąskie uliczki w małych miasteczkach brukowane kocimi łbami nie wiadomo w jaki sposób mieszczą mnóstwo normańskich katedr i barokowych pałaców. Na wsi z kolei można często spotkać najstarsze na świecie budowle postawione ręką ludzką...
Malta słynie z tego, że chętnie chwali się swoją romantyczną przeszłością, na którą składają się tak malownicze postaci jak budowniczowie świątyń z Epoki Brązu, czy cnotliwi błędni rycerze. Z kolei Zakon Rycerzy Świętego Jana wzniósł słynny Wielki Port w La Valletta - bastion, który w czasach Średniowiecza niewiele miał sobie równych.
Archipelag Maltański składa się z trzech słonecznych wysp: Malty, Gozo i Comino (plus dwie niezamieszkane romantyczne wysepki Caminotto i Filfla) i naprawdę trudno zdecydować, która jest ładniejsza, ciekawsza, czy ma więcej do zaoferowania. Warto odwiedzić wszystkie trzy, bo każda jest inna - Malta pyszni się swoimi skarbami historii jak paw; Gozo żyje swoim własnym, spokojnym rytmem, czekając na turystów, którzy zejdą z przetartych szlaków i dotrą do mniej znanych zakątków; a Comino zaprasza wszystkich fanów sportów wodnych, aby nie tylko relaksowali się w czasie spacerów po wyspie, ale też odwiedzili piękne turkusowe morze wokół niej, wraz ze słynną Błękitną Laguną.
Pełna nazwa kraju: Republika Malty
Stolica: Valletta
Powierzchnia: 316 km²
Populacja: około 397 000 mieszkańców
Ludność: Maltańczycy (95,7%), Brytyjczycy (2,1%)
Język urzędowy: maltański, angielski
Jednostka monetarna: 1 LM (Lir maltański) = 100 centów
Religia: katolicy (97,3%), anglikanie (1,2%)
Zagrożenia zdrowotne: żadne szczepienia ochronne nie są wymagane, jeśli nie przyjeżdża się z miejsc objętych jakąkolwiek epidemią.
Strefa czasowa: czas środkowo-europejski - CET (jak w Polsce)
Elektryczność: napięcie 240 V i częstotliwość 50 Hz. Wtyczki mają trzy płaskie bolce (jak w Anglii)
System miar i wag: system metryczny
Ustrój polityczny: republika
Klimat: śródziemnomorski. Nie występują tu silne wiatry, mgły, śnieg czy mróz. Średnia temperatura waha się od 14°C w zimie (listopad-kwiecień) do 32°C latem (maj-październik). W zimie możemy spodziewać się około 6-7 godzin słońca i opadów deszczu, a w lecie - 10-11 godzin słońca.
Jedzenie: Kuchnia maltańska to mieszanka rodzimych maltańskich dań i obcych wpływów, które przez wieki dominacji najeźdźców z różnych stron świata złożyły się na wyjątkowo smaczną kombinację. Dania maltańskie są raczej rustykalne, bazują na sezonowych owocach i warzywach oraz połowach rybaków. Podaje się różne rodzaje makaronów z warzywami, serem, rybami i mięsem. Najpopularniejsze danie to "pastizzi" - "łódeczki" z serka ricotta i jajka zawinięte w chrupiące ciasto. Istnieje także bogatsza wersja tego dania z mięsem i anchovies. Ta popularna przekąska chętnie kupowana jest przez Maltańczyków na rogach ulic.
Oczywiście można też skosztować dań z ośmiornicy, kalmarów i niezliczonych gatunków ryb morskich, serwowanych z pikantnym sosem pomidorowym.
Nurkowanie
Malta z nurkowego punktu widzenia to doskonały wybór, zarówno dla nurków rekreacyjnych chcących podziwiać bogatą faunę i florę śródziemnomorską, jak i dla nurków technicznych, których interesuje eksploracja głęboko położonych wraków. Najciekawsze miejsca nurkowe znajdują się wokół wyspy Gozo, chociaż nawet dla tych, którzy nie zdecydują się opuścić wyspy Malty nie zabraknie atrakcji - będą mogli np. zanurkować w porcie Valletty i zwiedzić wrak niszczyciela HMS Maori, zachowany w doskonałym stanie i będący domem ogromnej ilości ryb.
Wokół Malty występuje wielka różnorodność podwodnych formacji skalnych - kaniony, tunele, jaskinie, kominy, baseny... Jest nawet wewnętrzne morze - Inland Sea oraz bardzo spektakularny łuk - Blue Hole. Zostały one uznane za jedne z najpiękniejszych miejsc nurkowych na świecie. Wiele jaskiń wymaga specjalistycznego przygotowania i posiadania odpowiednich uprawnień nurkowych ze względu na wysoki stopień trudności eksploracji i dużą głębokość.
Niezwykle bogate jest także życie podwodne - wokół Malty spotkamy kolorowe gąbki, wargacze, kałamarnice, barrakudy, ośmiornice, jeżowce, węgorze, skorpeny, strzępiele, kraby oraz wiele innych gatunków. Amatorzy podwodnej fotografii na pewno nie będą zawiedzeni. Niektóre centra nurkowe organizują regularnie karmienie ryb, co stanowi dodatkową atrakcję. Ci, który odpłyną znacznie dalej od brzegów wyspy, będą mieli szansę jedną na milion spotkania wielkiego białego rekina. Podejrzewa się, że wody wokół Malty są terenami lęgowymi tego drapieżnika, jednak trzeba mieć ogromne szczęście, by spotkać się z nim tam oko w oko, bo przeważnie pozostaje całkiem nieuchwytny.
W czasie II Wojny Światowej Malta bardzo ucierpiała z powodu zmasowanego ataku z powietrza i dlatego dziś wody wokół niej kryją mnóstwo wraków statków, łodzi podwodnych a nawet jeden samolot. Położone są na różnych głębokościach, tak więc dostępne są zarówno dla początkujących, jak i zaawansowanych, technicznych nurków.
Warunki nurkowe na Malcie są dobre praktycznie przez cały rok, choć najlepiej odwiedzić ją w okresie od lutego do czerwca, po zakończeniu pory deszczowej występującej zimą oraz przed rozpoczęciem gorącego śródziemnomorskiego lata. Widoczność sięga przeważnie 18-25 metrów, maksymalnie 30 metrów. Temperatura wody od maja do października wynosi około 20°C, a w zimie 15°C.
Atrakcje
Walter Scott powiedział kiedyś, że Valletta to "miasto zbudowane przez gentlemanów dla gentlemanów". Dziś jest to urokliwe miasteczko otoczone grubymi XVI-wiecznymi murami, które odparły atak całej armii tureckiej. Wszystkie wąskie ocienione uliczki prowadzą do portu. Valletta słynie także z pięknych ogrodów. Najsłynniejsze są Barrakka Gardens, w przeszłości prywatne ogrody Joannitów, z których roztaczają się przepiękne widoki, między innymi na Wielki Port. W Valletcie warto także zwiedzić wnętrza niektórych starych budynków, np. Pałacu Palace of the Grand Masters, będącego obecnie siedzibą Prezydenta i Parlamentu. Niewątpliwą atrakcją turystyczną jest Fort St Elmo, po którym oprowadzą nas przewodnicy przebrani za rycerzy, czasem odgrywający także sceny historycznych bitew. Hagar Qim oraz inne neolityczne świątynie na Malcie (ok. 3600 r.p.n.e.) to najstarsze znane obiekty wzniesione ręką ludzką, które nadal istnieją. Ten unikalny kompleks świątyń megalitycznych ozdobiony jest niezwykłymi rzeźbami zwierząt i idoli. Zachowały się tam również ołtarze ofiarne oraz pomieszczenia, w których zasiadała wyrocznia - a wszystko to zostało zbudowane tysiące lat przed naszą erą wyłącznie z pomocą narzędzi z obsydianu oraz dzięki geniuszowi starożytnych budowniczych. Warto tam się wybrać także ze względu na krajobrazy - widok Morza Śródziemnego oraz pobliskiej wysepki Filfla zapiera po prostu dech w piersiach i jest jednym z najpiękniejszych na całej wyspie.
Mdina to unikalne miasteczko szczycące się 3000 lat historii, pełne normańskich i barokowych budynków oraz brukowanych kocimi łbami uliczek przepełnionych atmosferą zamierzchłych czasów. Z tego Szlachetnego Miasta (Citta Notabile), w którym nadal mieszka wiele starych arystokratycznych rodzin maltańskich, roztacza się przepiękny widok na całą Maltę. Najlepiej zachowany średniowieczny budynek to pałac Palazzo Falzon z 1495 r. Ale przy przepięknym rynku można znaleźć jeszcze starsze obiekty, łącznie z XI-wieczną katedrą - Sicula-Norman Cathedral. Chlubą muzeum katedralnego jest cenna kolekcja drzeworytów Dürera.
Wyspa Gozo jest zupełnie odmienna niż Malta, ma swój własny niepowtarzalny charakter. Słynie przede wszystkim z przepięknych sielskich krajobrazów. Jest znacznie spokojniejsza, jest tam zdecydowanie mniej turystów i łatwiej można znaleźć kawałek plaży tylko dla siebie. Warto także pamiętać, że to właśnie tam znajdują się warte odwiedzenia średniowieczne zamki i prehistoryczne świątynie zbudowane wiele tysięcy lat przed naszą erą. Ciekawą opcją jest także wizyta w jaskini Kalipso położonej na klifach zatoki Ramla Bay, gdzie mityczna czarodziejka zwodziła Odysseusza.
Historia
Początki cywilizacji na Malcie sięgają 5000 lat p.n.e., kiedy to trafili tam pierwsi osadnicy, prawdopodobnie z Sycylii. Około 3500 lat p.n.e. w miejscowości Ggantija na Gozo powstała świątynia, będąca dzisiaj najstarszą wolnostojącą budowlą wzniesioną przez człowieka. Podobne budowle powstały także w innych miejscach, zarówno na Gozo jak i na Malcie. Około 800 r. p.n.e. na Malcie osiedlili się Fenicjanie, a 300 lat później wyspę podbili Kartagińczycy. W 218 r. p.n.e. Malta przeszła pod władanie Imperium Rzymskiego. W 60 r. n.e. u brzegów wyspy rozbił się statek przewożący do Rzymu jako więźnia św. Pawła. Malta nawróciła się wtedy na chrześcijaństwo.
W 395 r. po podziale Imperium Rzymskiego przeszła pod władanie Cesarstwa Wschodniego ze stolicą w Konstantynopolu, a z kolei od 870 r. pozostawała pod rządami Arabów. W 1090 r. została podbita przez Normanów, zaś później przyłączona do księstwa, a następnie Królestwa Sycylii. W 1530 r. cesarz Karol V przekazał wyspę jako lenno wydalonemu z Rodos zakonowi Joannitów (Kawalerów Maltańskich).
18 maja 1565 r. rozpoczął się sławetny atak liczącej około 40 tysięcy żołnierzy armii Tureckiej. Obrońcom, w skład których wchodziło kilkuset rycerzy zakonnych, tysięczny oddział Hiszpanów i około 8 tys. ludności cywilnej, udało się całkowicie odeprzeć atak prawie cztery miesiące później. Dla uczczenia tego zwycięstwa Wielki Mistrz Jean de la Valette wzniósł w 1966 r. miasto, nazwane od jego nazwiska Vallettą, które później stało się stolicą Malty. W 1798 r. 54-tysięczna flota francuska zaatakowała i zdobyła wyspę. Napoleon Bonaparte nakazał rycerzom zakonu w ciągu trzech dni opuścić Maltę. Dwa lata później po wybuchu zamieszek wyspa przeszła z kolei pod protekcję Wielkiej Brytanii. W 1815 r. Kongres Wiedeński ustanowił ją kolonią brytyjską. Wyspa, ze względu na swoje położenie, odegrała strategiczną rolę w czasie II Wojny Światowej, za co została odznaczona Krzyżem św. Jerzego, widniejącym obecnie na fladze państwa. W 1947 r. Malta uzyskała autonomię wewnętrzną, a w 1963 r. proklamowano powstanie Państwa Maltańskiego. Rok później Malta uzyskała całkowitą niepodległość w ramach Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. 13 grudnia 1974 r. proklamowano zaś Republikę Malty (Repubblika ta' Malta).